Ngày 6-3, tại Đền Thủy Trung Tiên (Hà Nội), dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” chính thức ra mắt công chúng, mở ra hướng tiếp cận mới trong việc quảng bá và lan tỏa giá trị thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trong bối cảnh chuyển đổi số. Dự án do nhóm sinh viên ngành Truyền thông, Trường Đại học FPT TP.HCM phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến Quảng bá Di sản Văn hóa Phi vật thể Việt Nam (VICH) thực hiện.
Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ là một trong những di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của Việt Nam, được UNESCO ghi danh năm 2016. Tuy nhiên, trong thời đại số, nguồn tư liệu chính thống về tín ngưỡng này trên không gian mạng vẫn còn thiếu hệ thống. Điều này khiến nhiều người trẻ dù quan tâm đến di sản vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận và tìm hiểu một cách đầy đủ, chính xác.
Từ thực tế đó, dự án “Gõ Chầu Thiên Hội” được xây dựng nhằm số hóa, hệ thống hóa và lan tỏa các giá trị thực hành của Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ thông qua các hình thức truyền thông sáng tạo. Dự án hướng tới xây dựng một hệ sinh thái trải nghiệm di sản đa chiều, trải dài từ Bắc – Trung – Nam, qua đó khẳng định vai trò của người trẻ trong việc kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại.
Theo đại diện ban tổ chức, dự án được định hướng trở thành cầu nối liên thế hệ, giúp di sản được tiếp cận gần gũi hơn với cộng đồng trẻ. Các giá trị thực hành tín ngưỡng sẽ được số hóa và hệ thống hóa theo hướng khoa học, dễ tiếp cận nhưng vẫn tôn trọng giá trị gốc của di sản.
Trong khuôn khổ chương trình ra mắt, dự án đã tổ chức tọa đàm chuyên sâu về việc quảng bá giá trị thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ. Tại đây, các nghệ nhân, nhà nghiên cứu và đại diện dự án đã chia sẻ nhiều góc nhìn về bảo tồn di sản trong môi trường số, đồng thời giới thiệu các ấn phẩm nghiên cứu và kho tư liệu số hóa liên quan đến đạo Mẫu.
Việc tổ chức sự kiện ngay tại không gian thờ tự giúp công chúng có cơ hội tiếp cận di sản từ chính bối cảnh thực hành. Đây được xem là bước khởi đầu để cộng đồng hiểu đúng về giá trị tín ngưỡng trước khi tham gia vào các hoạt động số hóa và lan tỏa tiếp theo.
Theo lộ trình, dự án sẽ triển khai nhiều hoạt động tại ba miền. Tại Hà Nội, chương trình tập trung vào sự kiện ra mắt, tọa đàm chuyên sâu, đồng thời giới thiệu ấn phẩm nghiên cứu và thư viện số hóa về Đạo Mẫu Việt Nam. Tại Huế, nhóm thực hiện tiến hành khảo sát thực địa nhằm tìm hiểu đặc trưng thực hành tín ngưỡng trong bối cảnh văn hóa miền Trung, qua đó bổ sung thêm tư liệu cho hệ thống dữ liệu của dự án. Trong khi đó, tại TP.HCM, một triển lãm nghệ thuật đa phương tiện dự kiến được tổ chức, kết hợp hình ảnh, video thực hành nghi lễ và văn bản văn chầu, tạo không gian giao thoa giữa truyền thống và công nghệ.
Bên cạnh chuỗi hoạt động xuyên suốt ba miền, dự án còn phát triển nhiều sản phẩm mang tính học thuật. Tiêu biểu là ấn phẩm chuyên khảo “Độc bản văn chầu Phạm Văn Kiêm và Di sản văn ca chúc Thánh” do ông Nhật Tăng chủ biên. Công trình tập trung sưu tầm, phục dựng và hiệu đính các bản văn chầu dựa trên việc đối chiếu văn bản Hán Nôm cổ, góp phần gìn giữ nguyên bản lời văn dâng Thánh và chuẩn hóa tư liệu phục vụ thực hành nghi lễ.
Song song đó, thư viện số hóa Đạo Mẫu Việt Nam cũng được phát triển trên cơ sở kế thừa tư duy số hóa di sản của nhà nghiên cứu Lê Văn Thao và đội ngũ Enter Việt Nam. Hệ thống dữ liệu này không chỉ là kho tư liệu phục vụ bảo tồn di sản mà còn hướng tới ứng dụng trong giáo dục, giúp di sản tiếp cận gần hơn với cộng đồng thông qua công nghệ.
Theo ban tổ chức, chỉ trong hai tháng đầu triển khai từ tháng 11-2025, dự án đã thu hút hơn 500 sinh viên đến từ hơn 120 trường đại học, cao đẳng trên cả nước tham gia vào cộng đồng Người trẻ yêu di sản văn hóa Việt Nam. Các nền tảng truyền thông của dự án cũng ghi nhận hơn 100.000 lượt tiếp cận, cho thấy sự quan tâm đáng kể của giới trẻ đối với Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.
Điểm khác biệt của “Gõ Chầu Thiên Hội” không nằm ở việc tạo ra tri thức mới mà ở phương thức tiếp cận truyền thông. Dự án chuyển từ tư duy “lưu giữ” sang “tương tác”, kết hợp hoạt động trực tiếp với nền tảng trực tuyến nhằm hình thành hệ sinh thái trải nghiệm di sản đa chiều.
Thông qua đó, dự án hướng đến xây dựng lộ trình tiếp cận từ tò mò đến hiểu đúng, từ yêu di sản đến ý thức trách nhiệm bảo tồn. Người trẻ không chỉ là đối tượng tiếp nhận mà trở thành chủ thể tham gia, kế thừa và làm mới di sản trong khuôn khổ các giá trị gốc, góp phần bảo đảm sự bền vững của di sản văn hóa trong đời sống hiện đại.
Hoài Thư
